Waruj

Prawidłowo nauczony waruj oznacza dla psa pozostawania w pozycji leżącej niezależnie od pojawiających się bodźców środowiskowych (pojawienie się innego zwierzęcia, zagadywanie/dotykanie przez człowieka – w tym wykonywanie zabiegów pielęgnacyjno-przeglądowych, widok dynamicznie poruszających się obiektów, jak rower, wzlatujące ptaki czy rzucana piłka itd.) do momentu pojawienia się komendy zwalniającej psa z zadania.

Docelowo waruj jest dla psa komendą tzw. „nic-nie-robienia”, co oznacza, że ma pomóc psu w osiągnięciu ogólnego stanu wyciszenia. Użytkowo nieistotne jest czy pies leży „na sfinksa”, na boku, zwinięty w kłębek – może nawet pójść spać, byleby nie zmieniał obszaru, w którym został położony przez przewodnika. Umiejętność tą możemy wykorzystać np. w parku, gdy chcemy poczytać książkę na ławce lub na kocyku, u weterynarza, gdy trzeba zrobić zastrzyk/obejrzeć oczy i uszy/zakroplić lekarstwo itp., gdy chcemy wyczesać psa lub kiedy chcemy odebrać telefon czy porozmawiać z drugą osobą podczas spaceru.

Etap 1: mięśniowe rozróżnienie pozycji waruj od siad

Dla szybkiego, płynnego przyjmowania pozycji leżącej istotne jest, aby w pierwszych psach pies mięśniowo rozróżniał pozycje siad i waruj. Oznacza to w praktyce, że siad zaczyna się od ruchu zadu psa, natomiast waruj będzie rozpoczynało się od ruchu przednich łap. Weź smakołyki do ręki i przykucnij przed swoim psem. Podłóż smakołyki pod nos i kiedy pies stoi, powoli naprowadź go smakołykami spokojnym, powolnym ruchem od nosa w dół pomiędzy przednie łapy, pod kątem 45 stopni. Wyobraź sobie, że nos psa jest wierzchołkiem trójkąta, punkt pomiędzy jego przednimi łapami – podstawą, a Ty smakiem rysujesz jego bok. W pierwszych powtórkach, gdy tylko zauważysz nawet delikatne ugięcie przednich łap w łokciach, natychmiast pochwal psa i wydaj mu smakołyk. Z każdą powtórką oczekuj coraz głębszych ugięć aż do ukłonów, gdy pies opiera łokcie na podłożu. Na tym etapie przytrzymaj smakołyk przy ziemi przez kilka sekund i pochwal psa, wydając jedzenie dopiero wtedy, gdy jego zad opadnie na ziemię. W przypadku, gdy podczas naprowadzenia pies zaczyna się cofać, oznacza to, że ruch naprowadzenia jest albo zbyt szybki albo zbyt głęboki (za bardzo pod brzuch). UWAGA! Dla wielu psów przyjęcie pozycji leżącej wcale nie jest proste. Dodatkowo jest dość obciążające fizycznie, można to porównać z ludzkimi pompkami. Istotne jest zatem, aby w tym ćwiczeniu nie spieszyć się, nagradzać psa za jego małe sukcesy, a także nie wykonywać zbyt wielu sesji szkoleniowych po sobie.

Etap 2: wycofanie smakołyka

Pracuj tak samo, jak w 1. etapie, ale raz na kilka powtórek oszukaj psa – udaj, że sięgasz po smakołyk, ale naprowadź go pustą dłonią; kiedy pies się położy, jak najszybciej drugą ręką dorzuć jedzenie do naprowadzającej wcześniej na pozycję dłoni. Stopniowo stosuj oszustwa coraz częściej tak, aby w ciągu kilku dni dojść do 100% naprowadzania na pustą rękę (dorzut nagrody jest zawsze).

Etap 3: dodanie komend i ograniczenie gestu

Stań naprzeciwko psa bez smakołyków w ręku. Wypowiedz jednorazowo komendę „połóż”, po czym naprowadź go gestem pustą ręką, jak w etapie 2., kiedy pies położy się – pochwal go i wydaj nagrodę, po czym wydaj komendę zwalniającą „koniec” i zajdź psa od strony ogona. UWAGA! Zawsze najpierw wypowiedz komendę słowną, dopiero potem pokaż psu gest (komendę optyczną) – dzięki temu docelowo pies będzie „działał” zarówno na samo słowo, jak i sam gest. Wydanie pochwały, smakołyka i wypowiedzenie komendy zwalniającej powinno odbywać się w pozycji (tzn. kiedy pies nadal leży); jeśli pies wstał – jak najszybciej popraw go, kładąc mniej więcej w tym samym miejscu. Z każdą powtórką staraj się zmniejszać delikatnie zakres gestu, którym naprowadzasz psa na pozycję aż dojdziesz do pokazywania wierzchu otwartej dłoni na wysokości uda. W przypadku, kiedy pies nie zareaguje na komendę z gestem – jak najszybciej zawołaj go i przechodząc krok, dwa na bok zacznij od początku dla ułatwienia prezentując odrobinę większy gest.

Etap 4: wydłużanie czasu trwania w pozycji

Połóż psa, po czym, cały czas podtrzymując zachowanie na pochwałach, wydawaj smakołyki w pozycji w nieregularnych odstępach czasu (np. po 3s – 7s – 2s – 5s – 8s itd.), po wydaniu ostatniego smaka chwal jeszcze chwilę, a następnie zwolnij psa z pozycji (komenda zwalniająca „koniec”). W przypadku, gdy na tym etapie pies nie zawsze reaguje na zwolnienie, możesz raz na jakiś czas po „końcu” wyrzucić nagrodę na bok na ziemię. Stopniowo staraj się coraz rzadziej wydawać smaki, a coraz dłużej podtrzymywać zachowanie głosem. W razie potrzeby, jeśli pies wstanie przed zwolnieniem, jak najszybciej zawołaj go i popraw na pozycję mniej więcej w tym samym miejscu, w którym zaczynaliście.

Etap 5: wprowadzenie braku uwagi

Połóż psa, po czym odwróć od niego spojrzenie, po sekundzie-dwóch spokojnym głosem pochwal i wydaj smakołyk jak najniżej przy ziemi (możesz go nawet odłożyć pomiędzy przednie łapy psa), znów odwróć wzrok, tym razem na chwilę dłużej i jeśli pies nie zerwie pozycji – pochwal i nagródź. W jednym leżeniu wykonaj w ten sposób kilka (3-5) tego typu rozproszeń wydając smakołyki w nieregularnych odstępach czasu (co 2s – 5s – 1s – 7s -3s itd.), po czym zwolnij psa. Stopniowo odwracaj wzrok na coraz dłużej. Zadaniem psa jest nauczyć się, że niezależnie od tego czy utrzymujesz z nim kontakt wzrokowy, on powinien czekać na komendę zwalniającą zanim wstanie. W przypadku, gdy pies zerwie pozycję, jak najszybciej popraw go, kładąc mniej więcej w tym samym miejscu i odwróć wzrok na krócej. UWAGA! Pamiętaj, aby na tym etapie nagradzać psa po wytrzymaniu rozproszenia (braku uwagi), nie za samo położenie się.

Etap 6: dodatkowe rozproszenia

Możesz wprowadzić kolejne rozproszenia, tak samo, jak w siadzie: rozproszenia własne, dystans, rozproszenia zewnętrzne według analogicznych zasad.